حصیر (زیر انداز) – بخش دوم

2

بافندگان برای بافت حصیر از چهار نوع گیاه بهره می جویند:

  1. سوب ، سوف یا سوم: گیاهی است جنگلی که در لابلای درختان صنوبر به شکل خودرو و یا در زمین های مرطوب و آبگیر می روید و به دوگونه تهیه می گردد: گونه ی اول نازک ، نامرغوب و زبر است که به سیم یا سیمی حصیر معروف است و کاربرد خانگی دارد ، گونه ی دوم سوبه حصیر خوانده می شود که مرغوب، ظریف و نرم است و همواره برای فروش بافته می شود. این سوب ها از نیمه دوم تابستان معمولا برای مصارف خانگی و یا فروش در بازارهای محلی بریده می شوند و در انبارهای تاریک و مرطوب نگهداری می گردند. معروف ترین سوبه حصیرها در انزلی بافته و به جهت داشتن تقاضای زیاد به سایر نقاط صادر می گردد.

  2. لی یا لیق: گیاهی است مردابی با برگ های دراز و باریک و گل های زرد و زیبا در محیطی که اصطلاحاً به آن سل یا استلخ گفته می شود، رشد می کند. در شرق گیلان بیشتر آن را با نام لی می شناسند و یکی از مهم ترین مواد اولیه ی صنایع حصیری شهرهای آستانه اشرفیه، لاهیجان، لشت نشاء، رودسر، کلاچای، لنگرود و… به شمار می آید. از لی بیشتر در پوشاندن بام های خانه های گالی پوش و تهیه نخ های علفی برای بستن اشیا استفاده می کردند.

  3. کلر: گیاهی است مردابی که نرم و پف کرده است و گاه با نام “لی کلر” شناخته می شود. محل رویش این گیاه در مرداب انزلی است و گاه در نواحی گوراب زرمیخ صومعه سرا، خمام و رضوانشهر هم دیده می شود.

  4. کولوش: ساقه های شالی یا کاه است که در مزارع برنج می روید. اهالی منطقه از دیرباز به جهت مستحکم بودن و قابلیت انعطاف پذیری کولوش، چندین ساقه آن را با کف دست می ریسیدند که به آن ویریس می گویند. ویریس طناب محکمی است که از آن برای بستن اشیا و یا تیرک های سقف خانه ها، شکار حیوانات، پرچین کردن دور منازل و یا بافتن حصیر استفاده می کنند.

تا دهه های پنجاه، حصیر علاوه بر مصارف خانگی و داخلی، برای صادرات به استان های دیگر بافته و در بازارهای محلی و هفتگی فروخته می شد اما به تدریج و با ورود زیر اندازهای پلاستیکی ارزان قیمت و قالی ها و قالیچه های ماشینی و انواع مصنوعات دیگر، دست ساخته های حصیری بسیار محدودتر گشته است تا آنجا که در حال حاضر، تنها در شهرهای خمام، آبکنار، آستانه و رشت بافتن حصیر رایج است و البته بیشتر جنبه ی تزئینی دارد تا کاربردی، اما در روستاها هنوز وسایلی چون زنبیل و کلاه خریداران و خواستاران بسیار دارد.

 

منبع: کتاب صنایع دستی گیلان – فاطمه تهی دست
53 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

دوست دارید به گفتگو ملحق بشید ؟
در صورت تمایل همکاری کنید !

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *